Can ? or SHOULD a Brahmgiani say this?
Manjit kaur Sidhu · 04 Jun 2005
According to Simranjit Singh Maan Baba Thakur Singh "Brahmgiani" said.. Whoever calls Jarnail Singh SHAHEED will have KEERREH in his mouth. This was published in World wide Press after Mann called Jarnail Singh shaheed. I am wondering what type of language is this...coming from a person who has REACHED the PINNACLE of "BRAHM"..about whom Guru Arjun Ji DECLARES..Kadeh na boleh KAURRA.. There are Videos...now coming out and taken at the wedding of Jarnail singh's younger son Inderjeet Singh...that SHHOW EVERY 'SANT/BABA" in Punjab taking Siropas from Thakur Singh and TOUCHING HIS FEET...and the sly smile on thakur singhs face tells a THOUSAND WORDS... The ONLY TWO people who NEVER touched each others feet were JOGINDER SINGH father of Jarnail Singh and Thakur Singh "brahmgiani" Read the following interesting open letter: Do make an effort to read it thoroughly..a lot of facts are undeniable.... [gurbani]is`K isAwsq ’qy iek Jwq: sMq iBMfrWvwilAW dI ‘Shwdq’ dw AYlwn bnwm sOVI rwjnIqI qy GuspYT blbIr isMG sUc, AYfvokyt, luiDAwxw sMq iBMfrWvwilAW dI ‘Shwdq’ dw AYlwn bnwm sOVI rwjnIqI qy GuspYT ny is`K jgq ƒ cyqMn kr id`qw hY ikauNik ies nwl bhuiqAW dw nkwb lih igAw hY[ ies qoN ieh sp`St hY ik kYNsr rUpI srkwrI mOzUdgI qy dKl hmySw is`K sMsQwvW iv`c bixAw rhygw[ A`j dmdmI tkswl ’c keI Aid`K l`qWiK`cU tukVy nzr Aw rhy hn[ ienHW dI bxqr pMjwb dI mOky dI bxI rwjnIqk DVy-vMf nwl imlw ky vI dyKI jw skdI hY[ Awm AwdmI nMU smJx qy smJwaux leI inrp`K ivSlySx krnw hI zrUrI hY[ ieh kMm idhwVIdwr qy DiVAW dI iDrW bxy, ijnHW ivc bhuqy lyKk vI Swml hn, nhIN kr skdy[ dmdmI tkswl nMU dUsrIAW is`K sMsQwvW nwl imlw ky vI dyiKAw jw skdw hY[ Asl mslw srkwrI dKl dw hY[ ies dKl dy G`t-vD hox nwl hI is`K sMsQwvW dI idK qy srUp bdl jWdw hY[ ies bdldy srUp qoN keI rwjnIiqk lwhw lYNdy hn qy keI nukswn auTwauNdy hn pr ieh kYNsr rUpI srkwrI mOzUdgI pMQ nMU Dwrimk qOr ’qy kmzor krdI Aw rhI hY[ ies qoN Cutkwrw pwaux leI A`gy vI is`KW ny sMGrS kIqw qy hux vI zwrI r`Kxw paU[ ies sMGrS dI bxqr kI hoxI cwhIdI hY qy kI hovygI dw jvwb smyN dy h`Q-v`s hY[ hwl dI GVI ies dw inrxw krnw sOKI g`l nhIN hY[ pr g`dwrW, mIsixAW qy m`kwrW dy ik`sy pRc`lq rihxgy[ieh auswrU qy cVHdI klw vwlI soc bxwaux qy iqAwrI krn leI shweI hox dI idSw v`l vI kdm ikhw jw skdw hY[ dmdmI tkswl: tkswl dw mqlb hY au~qm isKXw dyx vwlI pwTSwlw; “GVIAY sbd scI tkswl” (jpu)[dmdmI tkswl dI sQwpnw gurU goibMd isMG vloN 1704-1705 ivc audoN kIqI geI sI, jdoN auh muZl POjW nwl mukqsr ivKy lVy Aw^rI Xu`D mgroN kuJ ku smyN leI qlvMfI swbo ivKy Tihry hoey sn[ bwbw dIp isMG ƒ tkswl dw pihlw jQydwr muk`rr kIqw igAw sI[ bwbw dIp isMG ny Aihmd Swh AbdwlI dIAW POjW dy kbzy qoN drbwr swihb ƒ Awzwd krwaux leI lVdy hoey AMimRqsr nyVy jwn kurbwn kr id`qI sI[ ies qrHW tkswl dy pihly jQydwr ny Awpxy piv`qr AsQwn dI rwKI ih`q Awpw vwirAw sI[ krIb iek swl mgroN hI AbdwlI dy hmly smyN tkswl dy dUjy muKI bwbw gurbKS isMG ny vI AbdwlI dI POj nwl lVdy hoey Akwl q^q swihb dy kol Shwdq id`qI sI[ dmdmI tkswl dI ivSyS mh`qqw is`KW dIAW mu`K sMsQwvW ivc ies leI vI v`D hY ik ies dI sQwpnw Kud gurU goibMd isMG jI ny kIqI hoeI hY[ ijs ƒ vI rwjnIqI ivc sRI Akwl q^q swihb Aqy dmdmI tkswl vloN ASIrvwd imilAw hovy aus rwjnIiqk ivAkqI jW iDr dI is`KW ivc Kws mh`qqw ho jWdI hY[ ies leI hI id`lI drbwr is`KW dI rwjnIiqk hsqI ƒ Gtwaux leI sRI Akwl q^q swihb Aqy dmdmI tkswl ’qy Awpxy koJy hmilAW rwhIN ienHW sMsQwvW qoN pRwpq ho rhy AwdrSW ƒ Gtwaux leI bVy kmIny qy lukvyN hmly krdw Aw irhw hY[ ijvyN ik ipCly 21 swlW qoN bVy Xojnw-b`D FMg nwl dmdmI tkswl dw is`KW ivc Aks Gtwaux leI kMm kIqw igAw hY[ pr hux dmdmI tkswl dy 14vyN muKI sMq iBMfrWvwilAW dI ‘Shwdq’ AYlwnx nwl g`dwrW, mIsixAW Aqy m`kwrW dw nkwb lih igAw hY[ ieh smyN dI mMg hY ik Aijhy Gu`spYTIAW qoN is`K sMsQwvW nMU bcwaux dI koiSs kIqI jwvy[ sRI Akwl q^q swihb: sRI Akwl q^q swihb (AkwlbuMgw): ies dw sbMD AkwlpurK nwl hY[auh hsqI, ijs dw kdy kwl nhIN, AivnwSI s`qw, “qU AkwlpurK nwhI isir kwlw.” (mwrU solhy m: 1)[sRI gurU hirgoibMd swihb ny sMmq 1665 ivc sRI AMimRqsr hirmMdr (drbwr swihb) dy swmHxy iek au~cw rwjisMGwsn (SwhI q^q) iqAwr krvwky aus dw nwauN “AkwlbuMgw” r`iKAw, ijs QW svyry Aqy sMJ ƒ dIvwn lgwky sMgqW ƒ inhwl krdy sn. AkwlbuMgw pMQk jQybMdI dw kyNdr hY. pMQ ies QW mu`F qoN gurmqy soDdw hY, ieh gurdÍwrw is`KW dw pihlw q^q hY, ie`Qy gurU swihbwn Aqy DrmvIr ShIdW dy ieh Ssqr hn: 1. SRI swihb mIrI dw gurU hirgoibMd swihb dw. 2. SRI swihb pIrI dw gurU hirgoibMd swihb dw. 3. SRI swihb SRI gurU goibMd isMG jI dw. 4. SRI swihb bwbw bu`Fw jI dw. 5. SRI swihb BweI jyTw jI dw. 6. swihb bwbw krm isMG jI ShId dw. 7. sRI swihb BweI audX isMG jI dw, jo dsm pwqSwh jI dy hzUrI sn. 8. SRI swihb BweI ibDIcMd jI dw. 9. duDwrw KMfw bwbw gurb^S isMG jI ShId dw. 10. duDwrw KMfw bwbw dIp isMG jI dw. 11. duDwrw KMfw bwbw nOD isMG jI ShId dw. 12. KVg BweI ivicqR isMG jI dw, ijs dw qol 10 syr p`kw hY. 13. CIvyN siqgurU dI gurj solW syr p`ky dI. ieh mwqw suMdrI jI ny DrmvIr j`sw isMG ƒ b^SI sI. 14. ikRpwn ijhw SsqR dsqw ip`ql, gurU hirgoibMd swihb jI dw. 15. ktwr gurU hirgoibMd swihb jI dw. 16. ktwr bwbw AjIq isMG jI dw. 17. ktwr bwbw juJwr isMG jI dw. 18. ikRpwn gurU hirgoibMd swihb jI dI. 19. pySkbz gurU hirgoibMd swihb jI dw. 20. pySkbz bwbw dIp isMG jI ShId dw. 21. SsqR ikRpwn ijhw bwbw dIp isMG jI ShId dw. 22. ipsqOl bwbw dIp isMG jI ShId dw. 23. ipsqOl bwbw gurb^S isMG jI ShId dw. 24. do qIr dsm pwqSwh jI dy, ijnHW dI muKI nwl iek iek qolw sonw hY. 25. KMfw drmXwnw bwbw dIp isMG jI dw. 26. do ikRpwnW bwbw dIp isMG jI dIAW. 27. do Coty KMfy bwbw dIp isMG jI dy. 28. c`kr bwbw dIp isMG jI dw. 29. c`kr Cotw bwbw dIp isMG jI dw. 30. c`kr bwbw dIp isMG jI dy sIs sjwaux dw! 31. AwnMdpur ivc auh AsQwn, ijs QW bYTky dsmyS ny nOmy siqgurW dw AMiqm sMskwr kIqw, dyKo, AwnMdpur. 32. ptny Awid gurdÍwirAW ivc BI ies nwauN dy buMgy hn. mhwn koS (iensweIklopIfIAw Aw& is`K iltrycr), pMnw 36, BweI kwnH isMG nwBw, BwSw ivBwg pMjwb (CyvIN vwr 1999) id`lI drbwr dy ieSwry is`K sMsQWvW ivc bhuqy qW kmzor, duinAwvI pdwrQvwdI soc dy ADIn, JUT dw Awsrw lYx vwly qy keI QW AprwDI syvwdwr inXu`kq kIqy jWdy hn[sRI Akwl q^q swihb qoN imlx vwly aupdyS nMU DuMdlw qy byAsr krn leI sOVI rwjnIqI dw Awsrw ilAw jWdw hY[keI is`KW ’c Pu`t pwaux leI, is`K sMsQwvW dI durvrqoN krky pwpW dy BwgI ho rhy hn[ Bu`lxw nhIN jUn cOrwsI dw G`lUGwrw: is`K kOm dy isrmOr drbwr swihb Aqy bwkI 40 gurU GrW au~qy qopW qy tYNkW nwl h`lw bol id`qw[ is`K kOm dw mIrI qy pIrI (political sovereignity and religissity) dw pRqIk, sRI Akwl q^q Fih FyrI kr id`qw igAw, krIb ds hzwr is`K, bIbIAW qy b`cy kql kr id`qy gey, drbwr swihb qy prkrmw ƒ golIAW nwl ivMnH id`qw igAw, piv`qr srovr lwSW nwl Br igAw[ sRI gurU gRMQ swihb dIAW bIVW pYrW ivc rolIAW geIAW, qoSw Kwnw lu`itAw qy qbwh kIqw igAw, is`K kOm dI ieko iek rYPrYNs lwiebryrI ƒ POjIAW ny lu`t ky A`g lw id`qI Aqy jo is`K ihldw nzr AwieAw, auh BwrqI POjIAW dIAW golIAW dw inSwnw bx igAw[ ieho kuJ, bwkI gurU GrW nwl vwpirAw[BwrqI POj vloN kIqI qbwhI qy jwnI nukswn ny is`K ieiqhws dw ies sdI dw ieh kwlw AiDAwie ny is`KW ƒ ieh Aihsws krw id`qw hY ik Bwrq AMdr aunHW dw Drm hmySw leI mihPUz nhIN hY[ hzwrW inrdoS XwqrI Aqy drbwr swihb dy krmcwrIAW ƒ Awpxy piv`qr AsQwn ivc rihMidAW jwn qoN h`Q Doxy pey qy drbwr swihb dI piv`qrqw ƒ bhuq hI vihSIAwnw,dirMdgI qy by-ieKlwkI vwly rv`eIey nwl Apiv`qr kIqw[ drbwr swihb ’qy BwrqI POjIAW ny iqMn sO qoN vI v`D golIAW mwr ky inSwn pwey qy Dwrimk qOr ’qy du`K pucwieAw[ sYNkVy swlW qoN lgwqwr drbwr swihb ivc sRI gurU gRMQ swihb dy lgwqwr lVIvwr ho rhy pwT ivc ivGn pw ky rok id`qw igAw[ drbwr swihb dI rwKI leI 60-65 isrl`Q joiDAW ny jnrl subyg isMG, sMq jrnYl isMG qy AmrIk isMG vrgy sMq ispwhIAW dI kmwn ivc BwrqI POjIAW ƒ koVm Xwd krw id`qy Aqy Awp ShId ho gey[ dmdmI skswl ny sMq iBMfrWvwly ƒ ShId AYlwinAw: imqI 25 meI 2005 nMU dmdmI tkswl jQw iBMfrW dy hY~f kuAwrtr gurduAwrw gurdrSn pRkwS ivKy dmdmI tkswl dy mOjUdw muKI igAwnI hrnwm isMG ^wlsw iBMfrWvwilAW ny pRYs not vMf ky 21 swl bwAd dmdmI tkswl dy swbkw muKI sMq jrnYl isMG ^wlsw iBMfrWvwilAW ƒ ShId krwr dy id`qw hY[ ibAwn ivc ikhw igAw hY ik kihxI krnI dy p`ky rhy sMq jrnYl isMG ^wlsw, 6 jUn 1984 idn bu`Dvwr, svyry 8:45 vjy BwrqI POjW nwl jUJdy hoey sRI Akwl q^q dy crnW ivc ShId ho gey sn[ bwbw hrnwm isMG ^wlsw dy dsqKqW hyT jwrI ibAwn ’c swrIAW is`K jQybMdIAW, is`K sMprdwvW, pMQk rwjsI pwrtIAW, sMq smwj, inhMg jQybMdIAW, is`K stUfYNts PYfrySnW, SRomxI kmytI mYNbrW, isMG suswietIAW Aqy bwbw Twkur isMG nwl ipAwr r`Kx vwly smUh guris`KW, sMq jrnYl isMG ^wlsw dy nzdIkI irSqydwrW smrQkW Aqy bwhrly mulkW dIAW smUh is`K sMgqW ƒ ApIl kIqI geI hY ik auh sMq jnrYl isMG ^wlsw bwry mhwn hkIkq ƒ pRvwn krn[ Shwdq bwry Awpxy mnW ’c iksy iksm dI glq PihmI jW Brm, BulyKy nw r`Kx[aunHW ikhw ik smUh is`K jgq pMQ dI ivSwl Aqy isDWqk eykqw leI dmdmI tkswl dI AgvweI ivc A`gy vDygw[iBMfrWvwlw dI ivDvw bIbI pRIqm kOr vI Awpxy pu`qr ieMdrjIq isMG dy nwl gurduAwrw gurdrSn pRkwS ivc mOjUd sI[ sMq bwbw igAwnI hrnwm isMG ^wlsw ny svIkwr kIqw ik bwbw Twkur isMG smyN-smyN ’qy ieh kihMdy rhy hn ik igAwnI jrnYl isMG ^wlsw cVHdI klw ’c hn[ bwbw Twkur isMG dIAW gu`JIAW rmzW, BydW Aqy hlImI AnuBvW ƒ auh Awp hI jwxdy sn[AKIr ivc dmdmI tkswl dy muKI sMq igAwnI hrnwm isMG ^wlsw iBMfrWvwilAW ny smUh is`K jgq ƒ ApIl kIqI ik gurU Arjn dyv jI dy ShIdI idhwVy Aqy jUn 1984 dy G`lUGwry dOrwn sMq jrnYl isMG ^wlsw iBMfrWvwilAW dI AgvweI ivc BweI AmrIk isMG, bwbw Twhrw isMG, jnrl subyZ isMG Aqy dmdmI tkswl dy jQydwr smyq ShId isMGW, isMGxIAW Aqy b`icAW ƒ SrDWjlI Byt krn leI 6 jUn 2005 ƒ svyry s`q vjy sRI Akwl q^q swihb phuMcx[ sMq iBMfrWvwilAW dI Shwdq dy AYlwn dw svwgq: BweI eISr isMG, v`fy spu`qr sMq iBMfrWvwilAW ny ikhw ik bwbw jI vloN cu`ky ies dlyrwnw Aqy FukvyN kdm nwl ijQy sMqW dI Shwdq bwry ivvwd Aqy BulyKy sdw leI Kqm ho gey hn, auQy ies mhwn ieiqhwsk qy Dwrimk sMsQw ivc mukMml isDWqk eykqw Aqy Drm pRcwr dw sunihrI Xu`g SurU ho jwvygw[ aunHW ikhw ik ijQy iek pwsy bwbw hrnwm isMG ƒ swry AiDkwr imlx nwl dmdmI tkswl Dwirmk kMmkwr ’c nvIN rUh PUkI jwvygI, dUjy pwsy sMq jrnYl isMG ^wlsw nwl ivcwrDwrk sWJ vwly sMswr Br dy is`K hux dmdmI tkswl dI cVHdI kwl leI qnoN-mnoN hr iksm dw sihXog dyxgy[ aunHW is`K dwnSvrW ƒ ApIl kIqI ik auh bwbw hrnwm isMG ƒ ausy qrHW hI ipAwr Aqy sihXog dyx ijvyN auh sMq jrnYl isMG ƒ krdy rhy hn[ ................ aunHW ikhw ik tkswl dy nvyN jQydwr isr v`fIAW izMmyvwrIAW Awx peIAW hn Aqy aumId kIqI jWdI hY ik bwbw hrnwm isMG dmdmI tkswl dIAW Swndwr rvwieqW ƒ A`gy qordy hoey is`K pMQ dw mwrg drSn krngy[aunHW ikhw ik tkswl muKI ny shI PYslw lY ky smUh is`K sMgqW nMU hmySW leI BMblBUsy iv`coN k`F id`qw hY[ ienHW dono ibAwnW ivc sWJ nzr AwauNdI hY qy is`tw spSt inkldw hY ik ip`Cly 21 swlW qoN Dwrimk qy mwnisk qOr ‘qy is`KW dw nukswn hoieAw hY ijs ivc nvIN rUh PUk ky pUrqI kIqI jwvygI[ieh vI vcn id`qw igAw hY ik smUh is`K jgq pMQ dI ivSwl Aqy isDWqk eykqw leI dmdmI tkswl dI AgvweI ivc A`gy vDygw[ies sB ku`J leI hux qk doSI kOx? Ajy inrxw kIqw jwxw bwkI hY[ jy ihMdUAW ’coN koeI muslmwn Drm Apnw lvy qW ies nMU v`fy ^qry dy qOr dyiKAw jWdw hY jy is`K jo 2% hn aunHW dI ivcwrDwrw qy isDWqW ’qy hmlw kIqw jWdw hY qW aus nMU Kqry dy qOr ‘qy ikauN nhIN ilAw jWdw?[/gurbani] “If out of the Hindu nation some convert to Islam then this is seen as a threat, if the Sikhs who are 2% of the population are attacked ideologically then as to why this is not seen as a threat?” [gurbani] sOVI rwjnIqI: srdwr ismrnjIq isMG mwn ny ikhw ik SRomxI kmytI v`loN swkw nIlw qwrw dy ShIdW dI bxweI jwx vwlI Xwdgwr Fwh idAWgy[ Bwv jo hux qk ShIdW dw Apmwn krdy Awey hn qy rwjnIqI lwhw lYx qoN ielwvw ijnHW dI ShIdW nwl v&wdwrI nhI hY aunHW dw ivroD krnw mwn sihb v`loN suBwvk hI sI[s. mwn ny hor AwiKAw ik pRkwS isMG bwdl Aqy bIbI jgIr kOr ny pMQ ƒ Fwh lweI hY Aqy ieh dovyN b`jr kurihqW krn vwly ienswn hn[ pr sMq bwbw igAwnI hrnwm isMG ^wlsw (DuMmW) ny ieh kih ky ik, “swbkw sMsd mYNbr sRI ismrnjIq isMG mwn ƒ kOm dy ih`qW ’c lVweI lVn leI ilAwaux ’c sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW dw ivSyS Xogdwn sI[ aunHW srdwr mwn dI isPq kridAW ikhw ik aunHW dI pMQ leI kurbwnI vI hY Aqy auh smyN-smyN isr tkswl ƒ sihXog vI idMdy hn”[ smJo dmdmI tkswl v`loN hux swry isAwsI AWfy s. mwn dI JolI ivc hI pw id`qy gey hn[ ies sB dw pRqIkrm ieh hoieAw ik SRomxI kmytI ny Awpxy mulwzm BweI idljIq isMG bydI rwhIN s. mwn nMU bhuq burw Blw kih ky pRYs rwhIN A`g au~glI qW jo auh ShIdW dw iek`lw hI vwrS nw bx bYTy[pr dmdmI tkswl dy muKI bwbw hrnwm isMG DuMmw ny swrIAW pMQk iDrW ƒ slwh id`qI hY ik swkw nIlw qwrw ivc ShId hoey isMG Aqy isMGxIAW dI Xwdgwr bxwauxI cwhIdI hY[ iksy iek iDr vloN ‘isAwsI lwhy’ leI ies ƒ bxwaux jW dUjI vloN bwAd ’c ies ƒ Fwhux vrgy ivvwdW qoN bcx leI swrIAW pMQk iDrW ieh Xwdgwr iml ky auswrn[ jUn 1984 dy G`lUGwrw (swkw nIlw qwrw) dy ShIdW dI Xwdgwr auswrn dy PYsly dy ivroD nMU bhuqI sMzIdgI nwl nhIN lYxw cwhIdw hY ikauNik ijs h`Q rwjBwg huMdw hY auh ieho ijhI SbdwvlI hI vrqygw[ sRI drbwr swihb kMplYks ivc mInwr-ey-ShIdW auswrn dy kIqy PYsly dI inKyDI kridAW pMjwb dy muK mMqrI kYptn AmirMdr isMG ny ikhw, “ies qoN SRomxI kmytI dy kriqAW-DriqAW dI nwkwrwqmk soc dw pqw l`gdw hY[ aunHW ny ieh PYslw ilAw hY jdoN rwj A`gy vD irhw hY[ iesy pRkwr dI SbdwvlI hI jdoN s. pRkwS isMG bwdl mu`K mMqrI sI ny vrqI sI[ jdoN aus ƒ pu`iCAw sI ik quhwfI pwrtI jW srkwr BweI su`Kw-ijMdw dI brsI mnwvygI qW aus ny ikhw sI ik AijhIAW g`lW dw hux koeI Pwiedw nhIN, ipCly ƒ Bu`l jwxw hI cMgw hY, koeI hor g`l kro[ muSkl nwl rwj ivc SWqI prqx l`gI hY[ hor vI hn jo ivroD krky vwh-vwh K`tx nwl gYr-is~K vot bYNk dw lwhw lYxw cwhMudy hn[ pr Aws hY ik sRImqI sonIAw gWDI dI sRprsqI ivc kMm kr rhI kyNdr srkwr is`KW nwl pihlW qoN hoeIAW qy ho rhIAW vDIkIAW nMU iDAwn ivc rKidAW, hwl dI GVI Aijhy mOkwpRsqW nMU jldI jldI mMUh nhIN lwvygI BwvyN kyNdrI eyjMjIAW nMU Ajy vI n`Q nhIN pweI geI hY[ dmdmI tkswl vloN sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW ƒ 21 swl bwAd ShId krwr id`qy jwx dy kwrnW bwry pu`Cx ’qy s. mwn ny ikhw ik dmdmI tkswl ’c bYTy kuJ ‘mwmy kYdo’ (eyjMsIAw dy pwlqU) AwpxI cODr leI sMqW ƒ ShId nhIN AYlwnx dy rhy sn[[ aunHW Xwd krvwieAw ik svrgI bwbw Twkr isMG ny aunHW (mwn) vloN sMqW ƒ ShId AwKx ’qy it`pxI kridAW ieQoN q`k AwK id`qw sI ik “mwn qW pwgl ho igAw, aus dy mUMh ’c kIVy pYxgy”[ ........... aunHW sRI Akwl q^q swihb dy jQydwr ’qy vI ‘jo boly so inhwl’ mwmly ’c v`FI lYx dw doS miVHAw hY[ ieh sMq bwbw igAwnI hrnwm isMG ^wlsw (DuMmW) ny vI mMinAw ik jy kOm ’c dmdmI tkswl vloN sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW ƒ 21 swl qk ShId nw krwr id`qy jwx sbMDI, hux q`k koeI BMblBUsw irhw hY qW ies dy vI kuJ kwrn hoxgy[ ieh qW swbq ho igAw ik sMq jrnYl isMG jI ƒ cVHdI klw ivc kihx qy aunHW dI ShIdI qoN ienkwrI hox vwly JUTy swbq ho cu`ky hn[ pr ieh JUTIAW hsqIAW dI Awvwz hmySw is`K rwjnIqI ivc gUMjdI rhI ikauNik ienHW Dwrimk hsqIAW dw sbMD is`KW dIAW do v`fIAW Dwrimk sMsQwvW, sRI Akwl q^q swihb Aqy dmdmI tkswl nwl irhw[ ieh donoN sMsQwvW rwjnIiqkW leI is`K rwjnIqI ivc auBwrn leI bhuq v`fw Xogdwn pwauNdIAW hn qy mjbUrn rwjnIiqk lokW ƒ ienHW JUTIAW Dwrimk hsqIAW dy pYrIN h`Q lwauxy pYNdy rhy[ ieQy iek A`KIN if`Tw vwikAw Xwd AwauNdw hY ik sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW dy Coty pu`qr BweI ieMdrjIq isMG dy ivAwh dI pwrtI dw ieMqzwm dmdmI tkswl vloN v`fI p`Dr ’qy kIqw hoieAw sI ijQy qkrIbn is`K rwjnIqI nwl juVy, ShIdW dw siqkwr krn vwly qy kihx nMU ShIdW dI swr lYx vwly s`jn phuMcy hoey sn[ ienHW swirAW ny aus mOky ’qy kwrjkwrI muKI dmdmI tkswl bwbw Twkur isMG qoN pgVIAW dy rUp ivc isropy ley[ aus vyly jo vI isropw lYx leI bulwieAw jWdw qy bwbw jI swhmxy pyS huMdw qW isropw lYx qoN pihlW aunHW dy crnIN h`Q lwauNdw sI BwvyN aus vyly vI keI ivAkqIAW ivc ros sI ik ieh bwbw Twkur isMG, sMq jI ƒ ShId AYlwnx ivc ikauN m`kwrI idKw rhy hn[ pr iesdy bwvjUd vI auh bwbw jI dy crnIN h`Q lw rhy sn Aqy isropy dI bKiSS lY rhy sn[ ijnHW ivc s. ismrnjIq isMG mwn vI sI[ ieh sB kuJ dyK ky QoVHy smyN leI sMq iBMfrWvwly dy nzdIk irhw p`qrkwr s. dlbIr isMG, ipMf gMnw ny dws ƒ hlUxw dy ky ikhw ik dyK ikvyN “Twkr isauN” jdoN pYrIN h`Q lvwauNdw hY qW mIsxI qy m`kwrI vwlI Awpxy ichry ’qy muskrwht ilAwauNdww hY[ s. dlbIr isMG BwvyN Awpxy ipCokV kwrn bhuqw is`KW dI inAwrI pihcwx dy h`k ivc nhIN Bugqdw pr auh bwbw Twkur isMG ƒ Bolw mMnx leI iblkul hux vI iqAwr nhIN hY[ s. dlbIr isMG is`KW qoN AmlW ’qy pihrw dyx dI hmySw v`fI Aws lweI r`Kdw hY qy ies krky coBW mwrdw rihMdw hY[ is`K rihq mirAwdw: is`K rihq mrXwdw 1931 qoN 1945 q`k 15 swl iknHW pVHwvW ivcoN lMG ky qy ikMnI imhnq nwl bxI hY[ is`K gurU gRMQ swihb jI dI ivcwrDwrw ƒ snmu`K r`K ky hI Awpxy sMskwr ijvyN nwmkrn, imRqk sskwr, AnMd kwrj, pwT ikvyN AwrMB krnw, hukmnwmw ikvyN lYxw, is`K dI rozwnw dI rihxI kI hovy Awid leI iek zwbqw hoxw cwhIdw hY[smu`cy pMQ ƒ pMQ pRvwnq rihq mrXwdw lwgU krn dI loV hY qy is`K ivcwr mMc dw m`q irhw hY ik hyT ilKq suJwA dI roSnI ivc qy ibnW gurU gRMQ swihb dI Av`igAw kIiqAW, is`K ivdvwn AwpsI sihmqI nwl hr is`K dy Dwrn Xog is`K rihq mrXwdw bxwaux qW iPr hI ies dI aulMGxw krn vwilAW doSIAW dI igxqI GtweI jw skdI hY[ sRI gurU gRMQ swihb, sMsQwvW qy is`K rihq mirAwdw: ies g`l qoN munkr nhIN hoieAw jw skdw ik is`KW ’c vKryvyN dw kwrn sMsQwvW ivc Al`g 2 mrXwdw dw pRclq hoxw qy ienHW dw pRbMD glq h`QW ivc rihxw hY[ ies kuqwhI sMbMDI keI vwr iliKAw jw cu`kw hY[ is`K Drm dy doKI jdoN Kws krky kOm Zulwm hovy mrXwdw dI iekswrqw ilAwaux qy iemwndwr pRbMDkW dy h`k ivc nhIN Bugqxgy[ dUsrI g`l mrXwdw ’c jwxbu`J ky vpwrI soc qihq ieMnIAW qru`tIAW r`KIAW hoeIAW hn ik is`KW ƒ AMDivSvwsI, krmkWfw dw DwrnI qy mwnisk rogI bxwieAw jw irhw hY[ pr ies dw mqlb ieh nhIN hoxw cwhIdw ik ies sB dy mu`K kwrn gulwmI nUM Bulw ky, hmySw Awps ivc aulJ ky, duSmx nUM KuS krn nwl mslw h`l ho irhw hY qy iek dUjy nwl aulJxW hI zrUrI hY[ Drm, rwjnIqI, lokrwj, qwnwSwh, rwjy Awid ƒ hmySw iksy nw iksy isstm (FWcy) dI loV huMdI hY[ ies qoN vgYr ieh sB qk phuMc qy smJx leI pYrW hyToN im`tI k`Fx vwlI g`l hY[ hr mMzl dI nINh huMdI hY qy hr nINh ’qy hI auswrI huMdI hY iPr hI ku`J FWcw nzr AwauNdw hY[ cwhy iPr aus dw rUp ikho ijhw hI ikauN nw hovy[ hux s`jxw qy duSmnW ny jwxy- Axjwxy is`K Drm dI nINh nUM h`Q pwieAw hoieAw hY[ pqw nhIN ikauN? is`K Drm dIAW sMsQwvW qy mrXwdw smW pw ky hoNd ivc AweIAW hn BwvyN ieh srkwrI h`QW ivc hI hn jo swnUM pUrn rUp ivc kbUl nhIN hY[ kbUl nhIN vwlI g`l vI iemndwr hI kih skdy hn pr Aijhw kihxw DiVAW dy p`K pUrn vwilAW leI soBw nhIN idMdw[ sB ku`J sRI gurU gRMQ swihb ivc AMkq kIqw hoxw qy l`Bxw sMBv nhIN hY pr pRyrxw jrUr leI jw skdI hY[ sRI gurU gRMQ swihb sMpUrn qy piv`qr gRMQ hY[ is`KW leI iehI pRvwnq hY[ ijs qoN brwbrI qy srbq dy Bly dw sQweI sMdyS imldw hY[ ies Dwrimk piv`qr gRMQ nUM soDxw jW soD ky dyKx dI g`l is`KW leI munwsb qW kI hoxI hY hor DrmW vwly vI Awpxy gRMQW leI svIkwr nhIN kr skdy[ ieh g`l auh qW kr skdy hn ijnHW dw Drm kOmWqrI kwnUMnW qy miqAW dI aulGMxw krdw hovy[ ijvyN piv`qr gRMQW ’c qbdIlI AsMBv hY qy ho hI nhIN skdI pr kwnUMnW qy rUlz (mrXwdw) dI soD ho skdI hY BwvyN auQy vI ieh kih ky rok hY ik auh soD sMivDwn dy mUl FWcy dy iKlwP nw hovy[ Aml dI gl v`KrI hY ijs v`l sB dIAW nzrW l`gIAW hoeIAW hn[ sMivDwn ’qy qW pRSnicMn l`gw hoieAw hY[ Dwrmk gRMQ qy kwnUMn ivc AMqr smJdy hoey vI sRI gurU gRMQ swihb auqy vI ikMqU-pRMqU krvwieAw jw irhw hY[ is`KW dIAW sMsQwvW qy mrXwdw (rUlz) ’qy gUVw pRSnicMn lwaux qy ienHW nUM Fih - FyrI krn dI SrwrqI soc nUM n`Q pwaux dI loV hY[ pr ieh SrwrqW aunHW icr cldIAW qy kIqIAW jWdIAW rihxgIAW jdoN qk is`K Awpxw v`Krw iK`qw Awjwd hsqI vjoN hwsl nhIN kr lYNdy[ Sbd-gurU nwl juVn qy aus dy aucwrn leI is`K sMsQwvW qy iekswr mrXwdw dI hmySw loV hY [ pRbMDk aus mrXwdw dy DwrnI hoxy vI jrUrI hn nhIN qW swP- suQry pRbMD dI Aws nhIN kIqI jw skdI[ ies sMbMDI sucyq rihx leI bynqI hI kIqI jw skdI hY[ blbIr isMG sUc, AYfvokyt; imqI 02-8-2003. sMq jrnYl isMG iBMfrWvwly Aksr is`KW ƒ Xwd krvwauNdy rihMdy sn ik is`K Drm dy isDWqW Anuswr is`KW kol hiQAwr hoxw qy cu`kxw zrUrI hY Aqy auh sRI gurU goibMd isMG swihb dy gurU vwk dw hvwlw idMdy hoey kihMdy sn, ibnW SsqrW qy kysW qoN mnu`K Byf hY[ ies qoN bZYr mnu`K ƒ kMno PVky ikDry vI iljwieAw jw skdw hY qy ies leI gurU dI hdwieq sI ik SsqrW qy kysW qoN ibnW is`K aunHW dI hwzrI nw Bry[ sMq jnrYl isMG jI iBMfrWvwly ies gurU Prmwn dI ivAwiKAw krdy hoey d`sdy sn ik is`K ny kdI vI Ssqr hmlwvr hox leI jW lokW ƒ du`K phuMcwaux leI nhIN r`Kxw hovygw[ ieh Ssqr AiqAwcwr qoN bcwA Aqy ausdI rok krn leI hY[ auh is`KW dy Ssqr r`Kx dy sMklp ƒ dyS vloN dyS dI rwKI leI POj ƒ iqAwr-br-iqAwr r`Kx brwbr d`sdy sn[ auh sRI gurU gRMQ swihb dy hvwly nwl d`sdy sn ik jdoN Gr ƒ A`g l`gI hovy kI pwxI leI KUh ausy vyly hI pu`txw cwhIdw hY? ies leI aunHW dw zor ies g`l ’qy sI ik jo sMBwivq g`l leI iqAwrI nhIN r`Kdy nukswn KWdy hn[ auh sRI gurU gRMQ swihb dI is`iKAw Anuswr smJwauNdy sn ik is`K ƒ lVweI dI qlwS ivc nhIN rihxw cwhIdw pr ieh vI Xwd krvwauNdy sn ik jd ienswP lYx dy swry hIly vsIly PylH ho jwx qW is`K dw kMm hiQAwr cu`k ky AiqAwcwr dw swhmxw krnw h`k bxdw hY[ sMq jI qwVnw krdy sn ik auh Ssqr r`K ky dukwnW lu`txIAW, dukwnW qy GrW ƒ lu`txw Aqy DIAW qy BYxW dI bypqI krnI Awid dy bhuq briKlwP hn[ aunHW dw kihxw sI ik ieh vI Gor AprwD hY ik Ssqr pihny hox dy bwvjUd ienswP nw lY skxw[ jUn 1984 ivc BwrqI POjW dw sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW ƒ hI mwr mukwauxw kMm nhIN sI sgoN ies hmly rwhIN gurU goibMd isMG jI dy auprokq sMklp ƒ qbwh krnw sI[ ijs dI pRyrnw is`K Drm qy is`K isDWqW ivcoN imldI hY[ pr BwrqI hukmrwn ies gurU dy sMklp ƒ BwrqI rwStrvwd leI iek bhuq v`fw Kqrw smJdw hY[ ijs dw nwmo-inSwn imtwauxw auh zrUrI smJdw hY[ pYtIigRaU Anuswr, “BwrqI POj drbwr swihb ivc rwjsI hsqI jW isAwsI lihr dbwaux leI dwKl nhIN sI hoeI pr aunHW lokW dy klcr (is`K sMklp, ivcwrDwrw qy isDWqW) ƒ dbwaux leI aunHW dy idl (sRI Akwl q^q swihb) ’qy hmlw krky aunHW dy jzwbwqW qy svY Brosy ’qy s`t mwrI hY[/gurbani][” Pettigrew: “The army went into Darbar Sahib not to eliminate a political figure or a political movement but to suppress the culture of a people, to attack their heart, to strike a blow at their spirit and self-confidence.”The Sikhs: Past and Present Vol 7 (1), 1-18, 1997.[gurbani] GuspYT qy AwpsI tkrwE: iek pwsy ieMdrw gWDI vloN svwl dy jvwb ivc Kud PYlweIAW A&vwhW nMU AwDwr bxw ky ieh kihxw ik jy pwiksqwn dwAvw krdw hY ik iBMfrWvwlw ijauNdw hY qW iPr ‘Bu`to’ vI ijauNdw ikhw jw skdw hY qy dUsry pwsy kuJ Aijhy bMidAW ƒ kwbU krnw jo ieh kihMdy rihx ik ‘sMq cVHdIklw ivc hY qy dmdmI tkswl nMU srkwrI eyjMsIAW dI dihSq hyT r~Kxw[ is`KW nwl DoKw nhIN hY qW hor kI hY qy sI? dmdmI tkswl dy AYkitMg muKI bwbw Twkur isMG ny sRI Akwl q^q swihb dy jQydwr igAwnI joigMdr isMG vydWqI ’qy doS lwieAw sI ik aunHW ƒ gurmiq dw loVINdw igAwn hI nhIN hY[ ieh doS aunHW pMjwbI dy iek p`qrkwr ƒ id`qI ieMtrivaU ivc lwieAw hY ijhVI BweI gurdws PwaUNfySn, AMimRqsr vloN ikqwbcy dy rUp ivc CwpI geI hY[ ieh is`K sMsQWvW ivc AwpsI tkrwE bxweI r`Kx leI bwbw Twkur isMG qoN lMmw ibAwn dvwieAw igAw sI[ ies qrHW hI bwdl ny id`lI drbwr dy ieSwry pihloN hI hor Dwrimk sMSQwvW ’qy kbzw kr r`iKAw hY[ iesy pRkwr luiDAwxy qoN ie`k gYr-pySwvr vkIl ilKdw hY ik ie`QoN q`k ik bdnwm ky. pI. AYs. ig`l ny Awpxy bMdy is`KI srUp iv`c mihqw cOk hYf kuAwrtr dmdmI tkswl iv`c vwVy hoey sn Aqy bwbw Twkur isMG nMU vkq-v-vkq bdnwm inhMg lIfr Aqy srkwrI kYt (eyjMt) bwbw AjIq isMG pUhlw gupq qOr ’qy frwieAw DmkwieAw krdw sI[ ieh huxy hI ikvyN pqw l`igAw? pihlW qW bwbw Twkur isMA jI dy bRhm-igAwnI kih ky gux gwey jWdy rhy sn[ ieh vI jwnxw zrUrI hY[ ‘mulwkwqW jo gupq nhIN sn’ dy isrlyK hyT jo bIqy idnIN BwrqI jnqw pwrtI dI iek SwKw Awr.AYs.AYs. vloN gupq g`lbwq dw izkr hY auQy ‘iks ny kI ikhw?’ dy Coty isrlyK hyT s. qyjvMq isMG (gryvwl-nwrMgwvl) luiDAwxw ny vI kuJ ikhw, auh ieho hY, “jo hoieAw aus ƒ socxw cwhIdw hY[ is`K-ieMfttI dI hoNd bxI rhy SurU qoN A`j q`k swƒ Al`g krn vwsqy ieh ikhVI jQybMdI hY[ aus ƒ cYk krnw zrUrI hY[ nwmDwrI, rwDw-suAwmI, inrMkwrI, s`cw sOdw Awid bhuq cMgy ny pr is`KI qoN bhuq dUr jWdy hn”[ Kwlsw KMfyDwr, meI 2005, pMnw 28 jdoN s. qyjvMq isMG nwrMgvwl nwl sMprk kIqw igAw qW auh mIitMgW ivc ih`sw lYx qoN qW ienkwrI nhIN hoey pr aunHW auprokq Awpxy ibAwn nwl AsihmqI pRgt kIqI qy ieMnw hI ikhw ik mYN ienHW jQybMdIAW bwry kuJ jwxdw hI nhIN[ ies svwl dy jvwb ivc ik ieh quhwfy dmdmI tkswl dy prcy ivc iliKAw igAw hY ies ƒ jldI kIqy JuTlwieAw nhIN jw skdw qW aunHW ieMnw hI ikhw ik ienHW ƒ ilKx qoN kOx rok skdw hY jo mrzI ilKI jwx”[ dobwrw sMprk krn ’qy aunHW isrP ienHW hI ikhw ik mYN ies ibAwn bwry ‘KMfyDwr’ dy sMpwdk nwl &on ’qy nhIN iml ky hI g`l krWgw[ieauN jwpdw hY Swied auh ies ibAwn dw KMfn vI nhIN krngy[ pr jy ieh ibAwn glq CwipAw hY qW iek g`l swP nzr AwauNdI hY ik dmdmI tkswl ivc ‘KMfyDwr’ prcw k`Fx vwilAW ivc vI aultI idSw dyx qy dUsrIAW pMQ-ivroDI jQybMdIAW ƒ jwiez Tihrwaux leI bMdy mOjUd hn[ Swied hI ies GuspYT v`l koeI iDAwn dyvy[ nhIN qW swP qOr ’qy ‘pMQ ivroDIAW’ dI kIqI ies qwrI& qoN AMdrKwqY aus vyly v`fy p`Dr ’qy koeI smJOqw hox dw sMkyq imldw hY[pr s.qyjvMq isMG (gryvwl-nwrMgwvl) luiDAwxw ieh KuSI nwl svIkwr krdy hn ik aunHW dI vcnv`Dqw bwbw joigMdr isMG jI, bwbw Twkur isMG jI (kwrjkwrI muKI, dmdmI tkswl) nwl sI ies leI auh sMq jI nMU ShId nhIN sn mMndy[s. qyjvMq isMG nwrMgvwl jI dI ies qoN v`fI pMQ dI syvw qy kmweI kI ho skdI hY? ie`k SrDwlU sUrq isMG ^wlsw, hsnpur (luiDAwxw) ny d`isAw ik iek dPw bwbw Twkur isMG nwl dmdmI tkswl dw kwPlw AmrIkw leI iqAwrI krI bYTw sI qy Acwnk auh vI au~Qy phuMc igAw qy ikhw ik bwbw jI qusIN dmdmI tkswl dy kwrjkwrI muKI ho qy A`goN AmrIkw dIAW sMgqW Awp vloN iqMn svwl zrUr krngIAW iek qW ieh ik sMq jrnYl isMG ShId hoey hn jW nhIN? jy nhIN qW auh ik`Qy hn? dUsrw svwl, quhwfy nwl auh kQwvwck nw Awaux dy kwrn zrUr pu`Cxgy? qy qIsrw svwl auh ieh vI krngy ik quhwfy nwl kIrqnI j`Qw ikauN nhIN AwieAw? bwbw Twkur isMG ny ieh svwl sux ky koeI au~qr dyx dI QW swry kwPly dy pwsport vwps mMgvw ley qy ivdySI dOrw kYNsl kr id`qw[ ies Gtnw kwrn SrDwlU dy d`sx muqwbk bwbw Twkur isMG iPr do swl q`k ivdyS nhIN gey Aqy dmdmI tkswl jo kwPly ivc sn ivdyS jwx leI iqAwr sn myry duSmx bx gey[ ies g`l dw mYƒ audoN pqw l`igAw jdoN sMq jrnYl isMG dy v`fy lVky eISr isMG ny d`isAw ik ^wlsw jI, “qusIN dmdmI tkswl hnHyr svyr soc smJ ky hI jwieAw kro ikauNik auQy quhwfy leI mwhOl TIk nhIN” sMgq Kud PYslw kr skdI hY ik bwbw Twkur isMG dy Awsry ivdySI dOry krn vwly sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW dI ShIdI dI scweI ƒ ikvyN svIkwr kr skdy sn A`j cwhy auh ikMnIAW vI twhrW mwrdy rihx ik AsIN qW pihlW qoN hI sMq jI ƒ ShId mMndy sW[ sUrq isMG ^wlsw jI bVy mwx nwl d`sdy hn ik AmrIkw dy AwKrI jIvn dy dOry smyN bwbw Twkur isMG 13 idn aunHW dy pirvwr dI bynqI ’qy AmrIkw ivc aunHW dy invws AsQwn # 3506, Calico Rock Cat, 93313 (USA) ’qy rhy sn[ SrDwlU sUrq isMG ^wlsw ny vI d`isAw ik bwbw joigMdr isMG jI kihMdy sn ik jy sMq jrnYl isMG ShId hoey huMdy qW bqOr aus dy ipqw aunHW ƒ sB qoN v`D du`K hoxw sI pr Aijhw nhIN hoieAw[ ies leI ies soc ƒ AwDwr bxw ky auh sMq jrnYl isMG jI ƒ cVHdI klw ivc hI d`sdy rhy Aqy aunHW dI ShIdI ƒ pRvwn nw kIqw[ ie`k mhwn qp`svI dI soc ieQoN qk hI hoxI, aus qp`svI dI mhwnqw ’qy pRSn icMnH qW lwauNdI hI hY sgoN A`goN leI KojIAW ƒ Aijhy ibqwey jIvn ƒ idSwhIx jIvn kihx qoN koeI rok nhIN skygw[ ies nqIjy nwl ies mhwn qp`svI dI kIqI qp`isAw S`kI swbq hI khI jWdI rhygI[ ie`k hor nvW swD ipMf guMmtI (izlHw biTMfw) dw pRgitAw, qy aus dI aumr qW cOKI sI BwvyN bRwhmxI smrwj dIAW eyjMsIAW kwrn hI, auh ieh vI pRcwr krdw sI jW ho skdw hY Ajy vI hovy ik gurU goibMd isMG jI qW roz hI aus kol AwauNdyu hn Aqy vwrqwlwp krdy hn[ies ‘sMq bwbw guMmtI’ ny Awpxy vWg swrI kOm nMU byvkUP is`D krn leI, Biv`K bwxIAW qy kYstW Brvw ky vyycxIAW SurU krn id`qIAW hn/sn[ jo hjwrW dI igxqI iv`c bhuq mihMgIAW AmrIkw qy kYnyfw iv`c ivkIAW qy ‘bwby ny ieh vI d`isAw ik FweI mhIny q`k sMq iBMfrWvwly ic`ty GoVy qy cVHky, BwrI POj nwl pMjwb Awaux vwly hn[ APsos ik jo cMgI qrHW jwxdy sn ik sMq iBMfrWvwly qW jUn 1984 iv`c hI ShId ho cu`ky hn, luiDAwxy qoN gYr-pySwvr vkIl qy hor bwby dI dukwndwrI vDwaux leI ipMf guMmtI gey pr bwby dy pKMf dw iksy KMfn nw kIqw[ iesy pRkwr hI bwbw Twkur isMG dw myl imlwp aus guMmtI vwly vfyrI aumr dy swD nwl sI ijvyN ik iek s`jx ny mOky ’qy jw ky bwbw Twkur isMG ƒ aus guMMmtI vwly swD ƒ iml ky AwauNdy dyiKAw qy Kud jw ky vI guMmtI vwly swD nwl mulwkwq kIqI qy 10 rupey aus ƒ m`Qw vI tyikAw[ pr isPq isrP eynI hI kIqI ik bwby guMmtI vwly swD dy p`ly hor qW kuJ nzr nhIN AwieAw pr au~Qy byrIAW dy byr zrUr im`Ty sn[ SrDwlU sUrq isMG ^wlsw ny ikhw ik mYN Awpxy jIvn ivc ivcr irhw koeI Aijhw sMq nhIN dyiKAw jo bwbw Twkur isMG jI dy pYrIN h`Q nw lwauNdw hovy[ pr bwbw joigMdr isMG (ipqw sMq jrnYl isMG jI) Aqy bwbw Twkur isMG iek dUjy qoN pYrIN h`Q nhIN lvwauNdy sn[ ienHW rwhIN kI is`K isDWqW qy AwdrSW ƒ ipCly smyN srkwr dw nukswn phuMcwauxw hI inSwnw qW nhIN sI? swbkw isMG swihb jQydwr BweI jsvIr isMG jI rofy, sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW dI ShIdI AYlwnx nwl mwXUsI Aqy Al`g-Ql`g hoey nzr Aw rhy hn[ ieauN lgdw hY ijvyN aunHW dI ie`Cw muqwbk BMblBUsw ikauN nw bixAw irhw? jW ijnHW nwl aunHW dI vcnb`Dqw sI, ho skdw hY, aunHW ny hI aunHW qoN mUMh Pyr ilAw hovy qy (sMq) BweI hrnwm isMG ^wlsw ƒ sMq jI ƒ ShId AYlwnx dI hrI JMfI dy id`qI hovy[ A`j tkrwE SRomxI AkwlI dl (bwdl) qy kWgrs ivc s`qw leI pRq`K rUp ivc nzr Aw irhw hY qy AglIAW coxW q`k ies dI idSw hor iq`Kw rUp AKiqAwr krygI[ hux qoN hI ShIdW ƒ snmwny jwx dI dOV Awid ies g`l dw sMkyq idMdI hY[ bwbw Twkur isMG ƒ ies qrHW kYdI bxw ky sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW dI ShIdI ƒ Cupwaux nwl, Dwrimk hsqIAW ƒ qy aunHW vloN Drm pRcwr qy AMimRq sMcwr ƒ bdnwm krn dI g`l qW smJ AwauNdI hY[ pr Aijhy bzurg qy Dwrimk hsqIAW ƒ hux q`k dihSq dy mwhOl ivc ikauN r`iKAw igAw Aqy bdnwm nklI inhMg pUhly vrgy ienHW hsqIAW ’qy ikvyN Cwey rhy[ ies dI qulnw gujrwq dy muslmwnW nwl kIqI jw skdI hY ijnHW ƒ ZYr-kwƒnI ihrwsq ivc r`iKAw igAw Aqy zbwn bMd r`KI r`Kx leI mjbUr kIqw igAw[ ijs dI au~c p`DrI pVqwl AYmnYstI ieMtrnYSnl ny vI mMgI hY[ ies kys dI vI BwrqI eyjMsIAW dy ZYr-kwƒnI vrqy gey hQkMifAW nwl is`K isDWqW qy AwdrSW ƒ phuMcwey nukswn dI jWc zrUrI hY[ ies nwl bwbw joigMdr isMG jI, bwbw Twkur isMG jI (kwrjkwrI muKI, dmdmI tkswl) qy swbkw isMG swihb jQydwr sRI Akwl q^q swihb ƒ ikMnI ku mwnisk pIVw ivc r`iKAw igAw ies dI au~c p`DrI jWc dI mMg Xog hY[ ieh sB ku`J qoN swP hY ik dmdmI tkswl ivc vI Bwrq dIAW bdnwm KuPIAw eyjMsIAW ny itkwxw bxwieAw hoieAw sI qy hY[ is`K ivcwr mMc v`loN imqI 9 meI 2001 dy Byjy p`qr dy ku`J AMS: jo siqkwrXog isMG swihb igAwnI joigMdr isMG jI,jQydwr sRI Akwl qKq swihb, sRI AMimRqsr nMU spIf post rwhIN ByijAw qy pRYs nMU vI zwrI kIqw igAw: “……. imiQAw nwhI rsnw prs]ArQwq: gurmu`K is`K aus nMU ikhw igAw hY ijsdI jIBw JUT dy nwl q`k nhIN lgdI[.................pr ies swrI s`cweI dy ault jWdy hoey, bRhmigAwnI kih jWdy bwbw Twkur isMG jI, AYkitMg muKI dmdmI tkswl kihMdy hn ik “aunHW dy mUMh ‘c kIVy pYx ijhVy sMq jrnYl isMG nMU ShId kihMdy hn[” sMq jI nMU auh cVHdI klw iv`c ijauNdw d`sdy hn[ isMG swihb BweI jsvIr isMG Kwlsw swbkw jQydwr sRI Akwl qKq swihb nMU dws ny 12 PrvrI 2000 nMU PiqhgVH swihb ivKy sMqW dy jnm idhwVy ‘qy bolidAW, sMqW dy ShId hox qoN Bry iek`T iv`c ienkwr kridAW suixAw hY[ jykr bwbw Twkur isMG jI sMq iBMrWvwilAW nMU cVHdI klw iv`c kih rhy hn pr jy Awaux vwly smyN iv`c jW hux sMgqW swhmxy sMqW nMU pyS nw kr sky qW kI lok ienHW vrgy mhWpurS (bRhmigAwnI qy BweI jsvIr isMG (swbkw jQydwr sRI Akwl qKq swihb) nwloN Bwrq srkwr nMU v`D s`cw mMinAw krngy ijsny pihlW hI sMqW nMU BwrqI POj v`loN mwirAw igAw AYlwinAw hoieAw hY?............... jdo ienHW v`loN JUT qy pihrw dyx sbMDI pUrI jwxkwrI ho jwvygI qW ienHW v`loN AwrMBy Kwlsw mwrc dw ault Asr pYx dw pUrw Kqrw bixAw hoieAw hY[ ieh kMm ienHW koloN srkwr dobwrw krvwauxw cwhuMdI hY[ ieh jwxy qy Axjwxy kr vI rhy hn[Aws hY ik BweI jsvIr isMG Aqy dmdmI tkswl sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW nMU ShId nw mMnx dI b`jr qru`tI nMU dUr krngy qy ienHW rwhIN pMQ nMU ho rhI nwmoSI qoN zrUr bcwauxgy qy 20 vIN sdI dy mhwn sMq dI ShIdI nMU ies qrHW nhIN rolxgy[ swnMU ShId sMq qiBMfrWvwilAW dyu AMqm Sbd nhIN Bu`lxy cwhIdy: “jdoN BwqrqI POj ny drbwr swihb Aqy Akwl qKq swihb auqy hmlw kr id`qw qW Kwilsqwn dI nINh r`KI jwvygI” ieh g`l sMq jI Aksr ikhw krdy sn[ pr jdoN BwrqI POj ny 3 jUn 1984 nMU drbwr swihb qy hmlw bol id`qw qW aunHW ikhw sI, “ik hux swnMU v`Kry Gr dI loV hY[ AsIN Bwrq nwl nhIN rih skdy”[ ies p`qr dw ku`J ih`sw ie`k AMgRyzI A^bwr ivc vI CipAw sI:[/gurbani] ‘Include Bhindranwale’s martyrdom issue in May 12 Akal Takht meet’ HT Live Correspondent Ludhiana, May 9 IN A LETTER TO AKAL TAKHAT Jathedar Joginder Singh Vedanti, the Sikh Vichar Mach has demanded the inclusion of the martyrdom of Jarnail Singh Bhindranwale in the agenda of the meeting to be held on May 12. In the letter released to the press here today, Manch general secretary Balbir Singh Sooch, while making out the issue concerning the entire Sikh ‘kaum’, urged Jathedar Vedanti to observe Ghalughara Divas on June 6, after due consulations with other Jathedars, clarifying the wrong notions spread about the “Sant” still being alive. While strongly criticising Baba Thakar Singh of Damdami Taksal and former Akal Takht Jathedar Bhai Jasbir Singh Rode for their failure to declare Bhindranwale a martyr, Mr Sooch alleged both of them were misleading the Sikhs on this issue. “While the entire Sikh world recognises Sant Jarnail Singh Bhindranwale as a martyr, the Taksal leadership is distorting facts at the instance of forces inimical to the interest of the Sikhs,” he alleged. Accusing the former Akal Takht jathedar of being a “liar” the Manch leader alleged: “I have heard Bhai Jasbir Singh Khalsa publically denying that the sant is a martyr, while addressing a religious gathering at Fatehgarh Sahib, on his birthday on February 12, 2000.” The Manch has also asked the Takht leadership to come clean on the issue and declare the Sant a martyr.”[gurbani] is`K ivcwr mMc dy zbwnI sMq jrnYl isMG jI dI SlwGw: aus Drm dI rwKI leI BwrqI POj nwl t`kr leI Aqy Awpxy 60-65 isrl`Q swQIAW sxy ShId ho igAw[ aus su`qI kOm ƒ jgwieAw[ auh kihxI Aqy krnI dw pUrw sI[ blbIr isMG sUc, AYfvokyt;is`K ivcwr mMc, luiDAwxw[ vIhvIN sdI ivc is`K lIfrW dIAW g`dwrIAW kwrn ibprW dI mDolI Aqy lwjhIx ho cu`kI is`K kOm ƒ AwpxI kurbwnI dy ky AwzwdI dw Aihsws idvwieAw Aqy kOm ƒ v`fw hlUxw id`qw[ gurBjn isMG ig`l, is`K ivcwr mMc, luiDAwxw[ (ShId-iblws sMq jrnYl isMG –pMnw 36 dUjI vwr sqMbr 2002 ’coN ) is`K stUfYNts PYfrySn rijMdr isMG mihqw qy AmrjIq isMG cwvlw: jUn cOrwsI dy G`lUGwrw smyN drbwr swihb ’co sMq jI (LONgovwl) qy tOhVw swihb dy jwx qoN kuJ smW pihlW Awl ieMfIAw is`K stUfYNts PYfrySn dy jnrl sk`qr hrimMdr isMG sMDU, BweI mnjIq isMG, rijMdr isMG mihqw qy AmrjIq isMG cwvlw vI au~Qy Aw gey[ auh isroN nMgy sn qy ikRpwnW auqwr Awey sn[ aunHW tOhVw swihb qy sMq jI ƒ ikhw ik auh POjI APsrW ƒ kihx ik ieh SRomxI kmytI dy mulwzm hn[ sMq jI qy tOhVw swihb ny POjI APsrW ƒ ikhw ik auh aunHW ƒ nw mwrn ikauNik SRomxI kmytI dy mulwzm hn[ aus qoN bwAd auh swfy nwl hI rhy[sMq jI (lONgovwl) qy tOhVw swihb ƒ gurU rwmdws invws dy brWifAW ivc iKlrIAW lwSW dy ivcoN lY jwieAw igAw[ cwry pwsy lhU hI lhU sI, zKmI krwh rhy sn[ (fwierI dy pMny-102 ’coN) jo kihMdy sn ik BwrqI POj ƒ drbwr swihb ivc dwKl hox leI swfI CwqIAW dy au~pr dI gujrnw hovygw auh is`KW dIAW lwSW dIAW CwqIAW qoN h`Q KVHy krky gujrdy hoey jwn bcw ky roNdy kurlwauNdy qy sihkdy is`KW ƒ C`f ky POjIAW nwl Awpxy Awp ƒ sur`iKAq QW ’qy jwx leI rwjI ho gey sn[ s. bwdl dy kwkw jI suKbIr bwdl dw kihxw kwPI h`d qk Fukdw hY ik is`K stUfYNts PYfrySnW dw nw hI koeI AwDwr qy nw hI ienHW dI loV hY[ aus dw PYfrySn ƒ ieSwrw sp`St sI ik auh rwjnIiqk ih`sydwrI ivcoN bhuqI mMg nw krn[ ieh suKbIr bwdl vloN socI smJI qy gihrI g`l khI geI hY ikauNik nw hI PYfrySnW ivc koeI nOjvwn hn qy nw hI nOjvwnW dI SRomxI AkwlI dl (bwdl) muqwbk ienHW dI iksy AwzwdI dy Gol ivc aunHW ƒ koeI loV hY[ pr mOkwpRsqI kwrn suKbIr bwdl dI it`pxI dy briKlwP PYfrySnW dw koeI vI numwieMdw mUMh nhIN KolH sikAw[ suKbIr bwdl dI ieh it`pxI aus vyly vI s`c ho in`bVdI hY ik jdoN igAwnI krqwr isMG ny 1946 ivc is`K stUfYNts PYfrySn iqAwr kIqI sI qW ausdw inSwnw AwzwdI leI Gwlxw krnw sI[ A`j Aijhw eyjMfw bwdl pirvwr koly koeI nhIN Aqy auh PYfrySnW dI hoNd ƒ hwsohIxw hI smJdy hn qy ies ivc Swml lokW ny Awpxy mwVy ikrdwr kwrn Awpxy Awp ƒ hux qk hwsohIxI siQqI ivc hI KVHw kIqw hoieAw hY[ ienHW ƒ muV Awpxy Awp ƒ lwmbMd krnw hovygw qW jo ieh sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW dI soc Aqy gurbwxI dy mhwn gurvwk Anuswr jIvn Fwl ky rwjnIqI krnI is`Kx[ pMjwb ivc dilq vrg ivCiVAw iPrdw hY ieh kdI mƒvwdI ƒ C`f ky kWgrs v`l, kdI kWgrs ƒ C`f ky mƒvwdIAW v`l dOVdw lMmyN smyN qoN dm qoV irhw hY pr ies ƒ ieMnI soJI Aw cu`kI hY ik donoN iDrW ivc hI mƒvwd BwrU hY[ pr is`K AwgUAW ƒ ies dilq vrg ƒ is`K Drm dy isDWqW Anuswr Awpxy gl nwl lwaux leI ikauN Srm mihsUs ho rhIN hY? ienHW zrUr ikhw jw skdw hY ik is`K AwgU is`K Drm dIAW rvwieqW Aqy isDWqW dI r`j ky aulMGxw kr rhy hn[ ieh Kud dilq vrg vWg kdI kWgrs v`l Aqy kdI BwrqI jnqw pwrtI v`l JukwA bxw ky, qy AwpsI Pu`t ƒ auCwl ky s`qw dI pRwpqI leI Btkdy rihMdy hn[ ienHW ƒ soJI hoxI cwhIdI hY ik ieh is`Dy qOr ’qyu dilq vrg ƒ Awpxy nwl lY ky is`KI isDWqW qy rvwieqW nwl c`lx qy mƒvwdI iDrW qoN is`KI nMU l`g rhy Kory nMU rokx leI ihMmq idKwaux[ A`j bxI siQqI qoN ieauN nzr AwauNdw hY ik ijs kWgrs ny BwrqI jnqw pwrtI dy Awsry is`KW dy Dwrimk sQwnW ƒ qihs-nihs kIqw qy nw ibAwn krnXog is`K kOm dI bypqI kIqI, auhI kWgrs A`j is`KW dy GVy qy iKlry gru`pW ƒ Awpxy gly lwaux dI koiSS ivc hY[ ies rwjnIiqk Kyf ivc jykr is`K s. ismrnjIq isMG mwn rwhIN is`K isDWqW Aqy AwdrSW ’qy pihrw idMdy hoey kuJ hwsl kr lYx qW ies ƒ S`kI rUp nwl nhIN dyiKAw jwxw cwhIdw ikauNik rvwieqI AkwlI AwgUAW dw hux q`k is`KW dIAW mMgW, isDWqW Aqy AwdrSW pRqI nWh-p`KI rv`eIAw hI irhw hY[ A`j BwvyN auh ShIdW ƒ Apnwaux leI FMkoslw rc rhy hn[ ieQy dmdmI tkswl dy nvyN Qwpy muKI bwbw hrnwm isMG ^wlsw dI rwie izAwdw mMnxXog lgdI hY ik sB iDrW ƒ rwjnIqI qoN au~T ky drbwr swihb ivc AwpsI sihmqI nwl ‘mInwr-ey-ShIdW’ Awid bxw ky aunHW dy pUrinAW ’qy c`lx dI pRiqigAw krnI cwhIdI hY[ swvDwnI dI ies leI loV hY ik kWgrs Aqy BwrqI jnqw pwrtI mƒvwd dw Awsrw lY ky hmySw A`gy vDdI hY[ ies ivc pihlW vWg G`t-igxqIAW ƒ kucly jwx dw AMdySw bixAw rihMdw hY qy rhygw[ ieQy iek g`l vrxnXog hY ie`kw-du`kw ivhlV iksm dy is`KI isDWqW qy AwdrSW qoN dUr mnmqIey s. ismrnjIq isMG mwn nwl eykqw krky c`lx dy ivru`D Awvwz kwnwPUsI rwhIN jW hor is`Dy jW Ais`Dy vsIilAW rwhIN auTwaux qoN bwz nhIN AwauNdy[ jdoN ik v`D qoN v`D aunHW dw rol rwjnIqI qoN bwhr KVHy ho ky iek cONkIdwr vWg hokw dyx qoN v`D nhIN hoxw cwhIdw[ ‘is`K ivcwr mMc’ ny lgwqwr bqOr cONkIdwr AwpxI izMmyvwrI bwKUbI inBweI hY Aqy Awpxy iKAwl hmySw irkwrf ’qy ilAWdy hn kwnwPUsI jW ip`T ip`Cy iksy cuglKor vWg BUimkw nhIN inBweI[ A`j ShIdW ƒ snmwinq krn vwilAW leI sMq jrnYl isMG jI dw sMdyS bVw FukvW hY ijhVw aunHW ny Awpxy AwKrI plW ivc id`qw jo sMqW nMU pu`Cy iek svwl dy jvwb vjoN hY, “ik is`K Bwrq nwl rih skdy hn”? qW aunHW dw jvwb sI, s`cI g`l hY ik hux rihxw AOKw hY[ iesy pRkwr hI sRI Akwl q^q swihb dy aus vyly dy hY~f gRMQI isMG swihb igAwnI pRIqm isMG jI jo jUn 84 dy POjI hmly dOrwn AwpxI ifaUtI ’qy mOjUd sn ny d`isAw ik sMq iBMfrWvwilAW dy ShId hox qoN iek idn pihlW ds vjy dy krIb BwrqI POjW dy tYNk prkrmw ivc dwKl hoey Aqy “duK BMjnI byrI” qy “ShId buMgw” vloN lgwqwr tYNkW nwl swrI rwq golwbwrI huMdI rhI[igAwnI pRIqm isMG jI 4 jUn ƒ sMq jrnYl isMG iBMfrWvwilAW nwl hoeI mulwkwq bwry d`sdy hn ik auh Akwl q^q swihb AMdr hI guxguxwauNdy iPr rhy sn: sUrw so pihcwnIAY ju lrY dIn ky hyq[[ purjw purjw kit mrY kbhU n CwfY Kyqu[[ “jau qau pRym Kylx kw cwau [[ isru Dir qlI glI myrI Awau[[” (hrbIr isMG BMvr dI ‘fwierI dy pMny’ ivcoN, sPw 33, qy 129-130) A`j rwjnIqI ’c pRvyS hoey BwvyN auh is`K iksy gut ivc vI bYTy hox kI auprokq gurbwxI dy vwk Anuswr pUry auqrdy hn? A`j ShIdW ƒ snmwinq krn vwilAW ƒ socxw hovygw ik auh ies sMdyS dI pwlxw krn leI iqAwr hn[ ijnHW dy AMdroN s`cy rUp ivc ‘hW’ in`kldI hY aunHW ƒ iek rwjnIiqk iDr vjoN is`K isDWqW qy AwdrSW ƒ kwiem r`Kdy hoey ies sMdyS dI pwlxw leI eykqw kr lYxI cwhIdI hY[ Aws hY ik kOmWqrI BweIcwrw is`KW dI AwpsI bxI vPwdwrI qy eykqw ƒ dyKidAW is`K AwzwdI dy sMklp ƒ isry cwVHn leI pUrw sihXog dyvygw[ vloN: blbIr isMG sUc, AYfvokyt; mnu`KI AiDkwrW leI srgrm; muKI qy bulwrw, is`K ivcwr mMc, luiDAwxw[/gurbani] June 3, 2005; Mobile: 98143-34544; Email: [address removed]